English version: scroll down 

AI is staal, beton en energie

Soms word je wakker uit een droom en besef je dat je niet in een betere werkelijkheid bent beland, maar in een nachtmerrie.

Jarenlang leefden we in Europa in de overtuiging dat de digitale wereld vooral gewichtloos was. Een wereld van apps, platformen en algoritmen. Een wereld van beleid, modellen en spreadsheets. We spraken over “de cloud” alsof data in de lucht zweefde. Alsof het allemaal losgezongen was van de fysieke werkelijkheid. Maar AI is geen wolk. AI is staal, beton en energie.

De doorbraak die alles versnelde

Met de doorbraak van de grote taalmodellen – voortbouwend op de transformer-architectuur uit 2017 – werd iets fundamenteels doorbroken: de mens kon direct met de machine spreken. Niet meer via een laag van gespecialiseerde programmeurs, maar via zijn eigen taal.

Net zoals het world wide web in de jaren negentig een gebruiksvriendelijke toegang bood tot al bestaande netwerken, zo maakten taalmodellen een bestaande digitale infrastructuur toegankelijk voor iedereen. De drempel verdween. En dus explodeerde het gebruik.

Wat velen “AI” noemen, is in werkelijkheid de versnelde informatisering van onze samenleving. Een versnelling van processen die al decennia gaande waren. Maar versnelling betekent ook: exponentiële vraag naar rekenkracht. En rekenkracht betekent fysieke infrastructuur.

Elke revolutie heeft brandstof nodig

Computers draaien niet op idealen: ze draaien op chips, koper, silicium en ijzer. Die computers staan niet in de lucht, maar in datacenters. En datacenters zijn fabrieken. Gebouwen van staal en beton, gevuld met racks, koeling, noodvoorzieningen. En bovenal: ze vragen enorme hoeveelheden betrouwbare elektriciteit.

De vergelijking met de eerste industriële revolutie dringt zich op. Toen bracht de stoommachine mechanische energie in de fabriek. Maar de stoommachine vroeg kolen. Veel kolen. Industrie betekende mijnen, spoorlijnen, overslaghavens, scheepsbouw.

Industriële ontwikkeling vraagt machines, fabrieken en energie. In onze tijd zijn dat computers, datacenters en elektriciteit. Wie daar niet over beschikt, staat niet op de dansvloer van de nieuwe revolutie. Die staat langs de kant te kijken.

Nederland: van koploper naar hekkensluiter

Er was een tijd dat Nederland beschikte over een van de beste energie-infrastructuren ter wereld. Betrouwbaar, robuust, vooruitstrevend.

Maar wie vandaag kijkt naar de wachttijden voor nieuwe elektriciteitsaansluitingen voor datacenters en industrie, ziet een ongemakkelijke waarheid: we verliezen terrein. Niet omdat we geen ideeën hebben. Niet omdat we geen ambities hebben. Maar omdat we de fysieke randvoorwaarden hebben verwaarloosd. 

Twintig jaar lang is er onvoldoende geïnvesteerd in betrouwbare elektriciteitsproductie. Terwijl de wereld digitaliseerde, discussieerden wij over modellen. Terwijl anderen bouwden, beperkten wij. De digitale revolutie wacht niet op vergunningstrajecten.

Digitale vakmensen en bestuurders

Fabrieken hebben vakmensen nodig. Mensen die ontwerpen, bouwen, onderhouden en begrijpen hoe systemen functioneren. In plaats van gericht digitaal talent aan te trekken, lieten we een instroom toe die vaak niet beschikte over de vaardigheden die een kennisintensieve economie vraagt.

Het aantal studenten dat kiest voor informatie- en techniekopleidingen daalt al jaren. Op alle niveaus. Daar wordt al lang voor gewaarschuwd. Maar wie bestuurt, lijkt vaak gevangen in een wereld van beleidsstukken en abstracte modellen. In een bestuurscultuur die sterk wordt gedomineerd door alfa- en bestuurskundige achtergronden, ontbreekt geregeld het technisch systeembegrip dat nodig is om fysieke infrastructuur te begrijpen. Een virtuele werkelijkheid die weinig te maken heeft met staal, beton en netcapaciteit.

Als technisch ingenieur schrijf ik al sinds 2010 dat de 21e eeuw de eeuw van de informatietechniek is. Niet als metafoor, maar als infrastructuurvraagstuk. Net zoals de zeventiende eeuw scheepswerven, havens en windmolens nodig had om handel en industrie mogelijk te maken, zo vraagt onze eeuw om chipfabrieken, datahubs en betrouwbare energie.

In eerdere blogs als ‘AI – de nieuwe olie van een nieuwe wereldorde’ en ‘Hoe nieuwe dataroutes de wereld hertekenen’ beschreef ik hoe deze infrastructuur de geopolitieke machtsverhoudingen verschuift. Wie de dataroutes beheerst, beheerst de economie. Wie energiezekerheid heeft, beheerst de ontwikkeling. Dat is geen ideologie. Dat is fysica.

En wie zijn digitale infrastructuur niet met AI kan verdedigen, verliest haar. Cybersecurity is allang geen kwestie meer van firewalls en protocollen. Aanvallers gebruiken zelflerende systemen, geautomatiseerde kwetsbaarheidsscans en AI-gestuurde aanvalstechnieken. Verdediging vraagt daarom minstens hetzelfde niveau van rekenkracht. Zonder voldoende energie is er geen schaalbare AI. Zonder schaalbare AI geen effectieve digitale beveiliging. En zonder die beveiliging dreigt digitale duisternis.

De groene droom en het harde ontwaken

In Davos klonk afgelopen maand een opmerkelijke uitspraak van de Duitse kanselier: Europa is vastgelopen in een groene droom en verstikkende bureaucratie. In mijn blog ‘WEF Davos 2026 – Het einde van de Malthusiaanse periode’ schreef ik al over dat moment van ontwaken.

We dachten dat we de werkelijkheid konden vormgeven met intenties. Maar natuurwetten laten zich niet wegstemmen. Energievraag laat zich niet oplossen met wensdenken. Terwijl elders in de wereld schaakstukken in hoog tempo worden verplaatst, koesterden wij het idee dat morele superioriteit voldoende zou zijn om economische kracht te behouden. Dat blijkt een misrekening.

Trump is geen oorzaak, maar een symptoom

Veel Europeanen wijzen naar Trump als oorzaak van de geopolitieke onrust. Maar hij is niet de oorzaak. Hij is het gevolg. De Verenigde Staten werden enkele jaren eerder wakker uit hun droom. De schok leidde tot de keuze voor een niet-traditionele leider, iemand die beloofde de vastgeroeste structuren ruw wakker te schudden. Of die route de juiste is, zal de geschiedenis moeten uitwijzen. Maar het ontwaken was reëel.

Europa beweegt meestal tien jaar later. Ook nu zien we leiders die onrustig beginnen te woelen. Die beseffen dat de wereld fundamenteel is veranderd. Dat AI geen app is, maar infrastructuur. Geen softwarelaag, maar industriële macht. Sommigen draaien zich nog eens om in de hoop straks vrolijk wakker te worden. Maar hoe langer het ontwaken wordt uitgesteld, hoe groter de schok.

De werkelijkheid is fysiek

AI is niet immaterieel. Het is geen spreadsheet. Het is geen beleidsdocument. AI is staal, beton en energie.

En energie verdraagt geen wensdenken. Grootschalige opwek zonder aansluitende infrastructuur creëert afstand tussen productie en consumptie — en afstand betekent verlies, kosten en kwetsbaarheid. Elektriciteit is geen idee dat je kunt verplaatsen; elke kilometer heeft een prijs. Wie productie en verbruik structureel uit elkaar trekt, organiseert systeemkosten.

Digitale macht, economische ontwikkeling en cybersecurity rusten uiteindelijk op dezelfde fundering: betrouwbare energie, robuuste netwerken en technisch systeembegrip. Zonder die basis blijft AI een belofte op papier — terwijl elders fabrieken, datacenters en verdedigingssystemen worden gebouwd.

Infrastructuur ontstaat niet uit intenties, maar uit inzicht.
Niet uit dromen, maar uit ingenieurs.

Photo by Kahfiara Krisna on Unsplash

—————–   Translated by ChatGPT ——————–

Waking Up in a Nightmare

AI Is Steel, Concrete and Energy

Sometimes you wake up from a dream only to realize you have not entered a better reality, but a nightmare.

For years, Europe lived under the assumption that the digital world was largely weightless. A world of apps, platforms and algorithms. A world of policy papers, models and spreadsheets. We spoke about “the cloud” as if data floated in the sky, detached from physical reality.

But AI is not a cloud.
AI is steel, concrete and energy.

The Breakthrough That Accelerated Everything

With the breakthrough of large language models — building on the transformer architecture introduced in 2017 — something fundamental changed: humans could speak directly to machines. No longer through layers of specialized programmers, but through natural language.

Just as the World Wide Web in the 1990s provided user-friendly access to already existing digital networks, language models made an existing digital infrastructure accessible to everyone. The barrier disappeared. And usage exploded.

What many call “AI” is in reality the acceleration of an informatisation process that has been unfolding for decades. But acceleration means exponential demand for computing power. And computing power requires physical infrastructure.

Every Revolution Needs Fuel

Computers do not run on ideals; they run on chips, copper, silicon and iron. These computers do not float in the air. They reside in data centers. And data centers are factories — buildings of steel and concrete, filled with racks, cooling systems and backup facilities. Above all, they demand vast amounts of reliable electricity.

The comparison with the first Industrial Revolution is inevitable. The steam engine brought mechanical energy into factories — but it required coal. A lot of coal. Industry meant mines, railways, ports and shipyards.

Industrial development requires machines, factories and energy. In our time, that means computers, data centers and electricity. Those who lack them are not on the dance floor of the new revolution. They are standing on the sidelines, watching.

The Netherlands: From Front-Runner to Laggard

There was a time when the Netherlands had one of the most reliable and advanced energy infrastructures in the world.

But anyone who looks today at the waiting times for new grid connections for industry and data centers sees an uncomfortable truth: we are losing ground. Not because we lack ideas. Not because we lack ambition. But because we neglected the physical preconditions.

For two decades, insufficient investment was made in reliable electricity generation. While the world digitalized, we debated models. While others built, we restricted. The digital revolution does not wait for permit procedures.

Digital Talent and Governance

Factories require skilled professionals — people who design, build, maintain and understand systems. Instead of strategically attracting digital and technical talent, policy often failed to align migration and education with the needs of a knowledge-intensive economy.

The number of students choosing information technology and engineering continues to decline at all levels. Warnings have been issued for years. Yet governance often seems trapped in a world of policy documents and abstract models. In a political culture dominated by legal and administrative backgrounds, technical systems thinking is frequently scarce. A virtual worldview detached from steel, concrete and grid capacity.

As an engineer, I have argued since 2010 that the 21st century would be the century of information technology — not as a metaphor, but as an infrastructure challenge. Just as the seventeenth century required shipyards, ports and windmills to enable trade and industry, our century demands chip fabrication plants, data hubs and reliable energy.

In earlier essays such as “AI – The New Oil of a New World Order” and “How New Data Routes Redraw the World”, I described how this infrastructure shifts geopolitical power balances. Whoever controls the data routes controls the economy. Whoever secures energy controls development.

That is not ideology. That is physics.

And whoever cannot defend digital infrastructure with AI will lose it. Cybersecurity is no longer a matter of firewalls and protocols. Attackers deploy machine learning, automated vulnerability discovery and AI-driven attack techniques. Defense requires equal or greater computational power. Without sufficient energy, there is no scalable AI. Without scalable AI, there is no effective digital security.

The Green Dream and the Hard Awakening

At Davos, a striking observation was made: Europe has become entangled in a green dream and suffocating bureaucracy. The belief that intent alone can shape reality. See my blog about it: WEF Davos 2026 – The end of the Malthusian period.

But the laws of physics do not bend to votes. Energy demand cannot be solved by wishful thinking. While the world moves geopolitical chess pieces at high speed, Europe assumed moral ambition would be enough to preserve economic strength.

That assumption is proving costly.

Trump: Not a Cause, but a Symptom

Many Europeans point to Trump as the cause of geopolitical instability. He is not the cause; he is the consequence. The United States woke up earlier to structural shifts. The shock led voters to choose a non-traditional leader who promised to disrupt entrenched systems. Whether that path proves successful remains to be seen.

But the awakening was real.

Europe typically moves a decade later. Now, signs of unease are emerging here as well. Leaders increasingly recognize that AI is not an app. It is infrastructure. Not a software layer, but industrial power. Some still turn over, hoping to wake up into a gentler reality. The longer that delay persists, the harsher the shock will be.

Reality Is Physical

AI is not immaterial.
It is not a spreadsheet.
It is not a policy document.

AI is steel, concrete and energy.

And energy does not tolerate wishful thinking. Large-scale generation without corresponding infrastructure creates distance between production and consumption — and distance means loss, cost and vulnerability. Electricity is not an idea you can simply move; every kilometer carries a price. When production and demand are structurally separated, system costs are inevitable.

Digital power, economic development and cybersecurity ultimately rest on the same foundation: reliable energy, resilient networks and technical systems understanding. Without that foundation, AI remains a promise on paper — while elsewhere factories, data centers and defense systems are being built.

Infrastructure does not emerge from intention, but from insight.
Not from dreams.
From engineers.