English version: scroll down

Soms kom je een afbeelding tegen die je wereldbeeld niet verandert, maar wel scherper stelt. Een paar weken geleden zag ik een infographic over de verdeling van alle biomassa op aarde. Geen spectaculaire foto uit de ruimte, geen indrukwekkende natuurdocumentaire, maar een eenvoudige grafiek waarin al het leven op aarde was teruggebracht tot één overzicht. Toch bleef ik er veel langer naar kijken dan ik had verwacht.

Bron: ‘Our world in data’. 

Wat deze afbeelding zo bijzonder maakt, is dat ze het leven niet telt in aantallen organismen, maar in biomassa: de hoeveelheid koolstof die samen alle levende organismen vormen. De totale levende biomassa op aarde bedraagt ongeveer 546 miljard ton koolstof. Daarvan bestaat maar liefst 82 procent uit planten. Daarna volgen bacteriën, vervolgens schimmels. Dieren vormen samen slechts een klein deel van het geheel.

En ergens, bijna onzichtbaar aan de rand van de figuur, staan wij.

De gezamenlijke biomassa van alle mensen bedraagt ongeveer 0,06 miljard ton koolstof. Dat is ruwweg één honderdste van één procent van alle biomassa op aarde. Letterlijk een dun streepje in de grafiek.

Dat vond ik een verrassend besef. Wij ervaren onszelf als de dominante soort op aarde. We bouwen steden, leggen wegen aan, vliegen de ruimte in en ontwikkelen technologie die de wereld in hoog tempo verandert. Maar als je uitsluitend kijkt naar de hoeveelheid levend materiaal die wij vertegenwoordigen, zijn we nauwelijks zichtbaar. 

Dat gevoel wordt nog sterker wanneer je bedenkt hoeveel ruimte we werkelijk innemen. Alle steden, dorpen, wegen en industrieterreinen samen beslaan slechts enkele procenten van het landoppervlak. En land vormt nog geen derde van het oppervlak van onze planeet; de rest bestaat uit oceanen. Fysiek zijn wij dus een uiterst bescheiden verschijning op een aarde die vooral groen en blauw is. Het is zelfs zo, dat als we per aardbewoner 1 m2 rekenen, de hele wereldbevolking past op een kwart van Nederland. 

Ook binnen het dierenrijk zijn we verre van de grootste speler. De gezamenlijke biomassa van vissen is vele malen groter dan die van de mensheid. Ook geleedpotigen – van insecten tot kreeftachtigen – vertegenwoordigen een enorme hoeveelheid leven. En onder onze voeten bevinden zich ontelbare bacteriën en schimmels die gezamenlijk veel fundamenteler zijn voor het functioneren van de aarde dan wij ooit zullen zijn.

Dat alles relativeert onze plaats in de natuur. Maar tegelijkertijd maakt het onze positie juist des te opmerkelijker.

Want onze invloed staat in geen enkele verhouding tot onze fysieke omvang. Niet omdat we zoveel wegen, maar omdat we beschikken over taal, technologie en een uitzonderlijk vermogen om kennis op te bouwen en door te geven. Een soort die in de totale biomassa nauwelijks zichtbaar is, heeft een technologische hefboom ontwikkeld waarmee zij de wereld ingrijpend kan veranderen.

Die hefboom fascineert mij misschien nog wel meer dan onze intelligentie zelf. Want de aarde is niet kwetsbaar omdat wij er zijn. De aarde heeft miljarden jaren zonder mensen bestaan. Ze zal ook na ons blijven bestaan. Bossen zullen terugkeren, oceanen zullen zich herstellen en evolutie zal nieuwe soorten voortbrengen. De planeet redt zich wel.

De vraag is of wij onszelf redden.

Juist daarom verbaast het mij dat het publieke debat zo vaak draait om klimaat, energie of stikstof. Dat zijn zonder twijfel belangrijke onderwerpen, maar ze leiden mijns inziens af van een fundamenteler probleem: de steeds verdergaande vervuiling van onze leefomgeving met stoffen die de natuur nooit heeft gekend.

In nauwelijks een eeuw hebben we honderdduizenden synthetische chemische verbindingen ontwikkeld. De meeste maken ons leven gemakkelijker, veiliger of comfortabeler. Maar sommige blijken vrijwel niet afbreekbaar. Ze hopen zich op in bodem, water, planten, dieren en uiteindelijk ook in ons eigen lichaam. PFAS is daarvan misschien wel het bekendste voorbeeld. We ontdekken steeds vaker dat zulke stoffen niet alleen ecosystemen aantasten, maar mogelijk ook onze eigen gezondheid en voortplanting beïnvloeden.

En juist daarin zie ik de grootste paradox van de mens.

Wij zijn biologisch een bijna verwaarloosbare soort. Een nauwelijks zichtbaar streepje in de totale biomassa van de aarde. Maar dankzij onze chemische kennis zijn we wel in staat omstandigheden te creëren die uiteindelijk onze eigen soort kunnen ondermijnen. Niet omdat de aarde ophoudt te bestaan, maar omdat wij onze leefomgeving – waarvan wij zelf afhankelijk zijn – steeds verder vervuilen.

Als dat gebeurt, is dat misschien wel de meest ironische uitkomst van de evolutie. De jongste soort op aarde, uitgerust met het grootste denkvermogen, zou zichzelf uit het systeem kunnen verwijderen, terwijl het overgrote deel van het andere leven eenvoudig doorgaat.

Misschien is dat wel de belangrijkste les van deze afbeelding. Niet dat wij onbelangrijk zijn, maar dat belangrijk zijn iets anders is dan groot zijn.

De aarde bevat verrassend weinig mens. Onze biomassa stelt vrijwel niets voor. Onze invloed daarentegen is enorm. Juist daarom zouden we onze aandacht veel meer moeten richten op de kwaliteit van de leefomgeving die we achterlaten dan op de omvang van onze economische groei of ons technologische kunnen. Niet omdat de aarde ons nodig heeft, maar omdat wij zonder een gezonde biosfeer uiteindelijk geen toekomst hebben.

Misschien is de belangrijkste vraag daarom niet hoeveel mens de aarde bevat. De echte vraag is hoeveel aarde er straks nog in de mens zit.

Wie mijn blogs vaker leest, weet dat deze gedachte niet nieuw is. In een eerder artikel, ‘Wil de echte doemdenker opstaan?’, schreef ik al dat niet klimaat of energie de existentiële uitdaging van onze soort vormen, maar de vervuiling van onze leefomgeving met stoffen die uiteindelijk ook onszelf treffen. Deze infographic gaf mij daar onverwacht een nieuw perspectief op. Soms heb je maar één dun streepje in een grafiek nodig om je opnieuw te realiseren hoe klein we eigenlijk zijn – en hoe zorgvuldig we dus met onze enige leefomgeving zouden moeten omgaan.

De aarde overleeft ons waarschijnlijk wel. De vraag is of wij onszelf overleven. En dat antwoord ligt misschien wel meer in onze chemische laboratoria en vervuilende mijnbouw dan in onze politieke debatten.

Photo by Mikhail Nilov

——————–   Translated by ChatGPT    ——————-

How Much Humanity Does the Earth Contain?

Sometimes you come across an image that doesn’t change your worldview, but sharpens it. A few weeks ago, I saw an infographic showing the distribution of all biomass on Earth. It wasn’t a spectacular photograph taken from space or an impressive nature documentary, but a simple chart that reduced all life on our planet to a single overview. Yet I found myself staring at it much longer than I had expected.

source: The world in data.

What makes this image so remarkable is that it doesn’t measure life by counting organisms, but by biomass: the amount of carbon contained in all living organisms combined. The total living biomass on Earth amounts to approximately 546 billion tonnes of carbon. Of this, no less than 82 percent consists of plants. Bacteria come next, followed by fungi. Animals together account for only a small fraction of the whole.

And somewhere, almost invisible at the edge of the figure, there we are.

The combined biomass of all humans is approximately 0.06 billion tonnes of carbon. That is roughly one-hundredth of one percent of all biomass on Earth. Quite literally, just a thin line in the chart.

I found that a surprisingly humbling realization. We tend to think of ourselves as the dominant species on Earth. We build cities, construct roads, travel into space, and develop technologies that are transforming the world at an astonishing pace. Yet if you look solely at the amount of living matter we represent, we are barely visible.

That feeling becomes even stronger when you consider how little physical space we actually occupy. All cities, towns, roads, and industrial areas combined cover only a small fraction of the Earth’s land surface. And land itself accounts for less than one-third of our planet’s surface; the rest is covered by oceans. Physically, we are a remarkably modest presence on a planet that is predominantly green and blue.

Even within the animal kingdom, we are far from being the major player. The combined biomass of fish is many times greater than that of humanity. Arthropods—from insects to crustaceans—also represent an enormous amount of life. And beneath our feet live countless bacteria and fungi that together are far more fundamental to the functioning of the Earth than we will ever be.

All of this puts our place in nature into perspective. Yet at the same time, it makes our position all the more extraordinary.

Our influence bears no relation whatsoever to our physical size. Not because of our weight, but because we possess language, technology, and an exceptional ability to accumulate and pass on knowledge. A species that is almost invisible in the Earth’s total biomass has developed a technological leverage capable of profoundly reshaping the planet.

That leverage fascinates me even more than our intelligence itself.

The Earth is not fragile because we exist. It existed for billions of years without humans, and it will continue to exist long after we are gone. Forests will return, oceans will recover, and evolution will give rise to new species. The planet will take care of itself.

The real question is whether we will.

That is precisely why I find it remarkable that public debate so often revolves around climate, energy, or nitrogen emissions. These are undoubtedly important issues, but in my view they distract from a more fundamental problem: the ever-increasing pollution of our environment with substances that nature has never encountered before.

In little more than a century, we have developed hundreds of thousands of synthetic chemical compounds. Most of them make our lives easier, safer, or more comfortable. Yet some prove to be virtually indestructible. They accumulate in soil, water, plants, animals, and ultimately in our own bodies. PFAS is perhaps the best-known example. Increasingly, we are discovering that such substances not only damage ecosystems but may also affect our own health and reproductive capacity.

And that is where I see humanity’s greatest paradox.

Biologically, we are an almost negligible species—a barely visible line in the Earth’s total biomass. Yet through our chemical knowledge, we have become capable of creating conditions that may ultimately undermine our own survival. Not because the Earth will cease to exist, but because we continue to contaminate the very environment on which we ourselves depend.

If that happens, it may well become the greatest irony of evolution. The youngest species on Earth, equipped with the greatest capacity for thought, could remove itself from the system while the overwhelming majority of other life simply carries on.

Perhaps that is the most important lesson this image teaches us. Not that we are unimportant, but that being important is not the same as being large.

The Earth contains surprisingly little humanity. Our biomass is almost insignificant. Our influence, however, is enormous. That is precisely why we should focus far more on the quality of the environment we leave behind than on the scale of our economic growth or technological achievements. Not because the Earth needs us, but because without a healthy biosphere, we ultimately have no future.

Perhaps, then, the most important question is not how much humanity the Earth contains.

The real question is how much Earth will still remain within humanity.

Readers of my blog will know that this idea is not new. In an earlier article, Will the Real Doomsayer Please Stand Up?, I argued that the existential challenge facing our species is not climate change or energy itself, but the pollution of our environment with substances that ultimately threaten us as well. This infographic unexpectedly gave me a fresh perspective on that idea. Sometimes all it takes is one thin line in a chart to remind us how small we truly are—and therefore how carefully we should treat the only habitat we have.

The Earth will probably survive us.

The question is whether we will survive ourselves.

And perhaps the answer lies less in our political debates than in our chemical laboratories.