{"id":86290,"date":"2025-10-24T10:32:37","date_gmt":"2025-10-24T10:32:37","guid":{"rendered":"https:\/\/hanstimmerman.me\/?p=86290"},"modified":"2025-10-24T10:32:37","modified_gmt":"2025-10-24T10:32:37","slug":"code-chaos-en-controle-wat-overheden-van-software-kunnen-leren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/code-chaos-en-controle-wat-overheden-van-software-kunnen-leren\/","title":{"rendered":"Code, chaos en controle: wat overheden van software kunnen leren"},"content":{"rendered":"

English version: scroll down<\/em><\/span><\/p>\n

De software pionier Douglas McIlroy<\/a> stelde: \u2018De echte held van programmeren, is degene die negatieve code schrijft\u2019, waar negatieve code wordt opgevat als regelreductie. Met steeds minder code dezelfde functionaliteit<\/a> blijven leveren. Dat houdt systemen agile<\/em> en sustainable<\/em>. Datzelfde principe zou de overheid moeten omarmen: negatieve wetsregels<\/em> \u2014 nieuwe wetten die meer wetsregels elimineren dan ze zelf toevoegen.<\/span><\/h5>\n

Groei vraagt om vrijheid \u00e9n structuur<\/span><\/h3>\n

\u201cWelvaart komt niet uit rijkdom of omvang, maar uit kennis, innovatie en sterke instituties,\u201d schreef Duvvuri Subbarao, oud-gouverneur van de Reserve Bank of India, afgelopen week.<\/span> Toch wringt het: innovatie vraagt vrijheid en durf, terwijl bureaucratie orde en controle eist. Die spanning bepaalt of een land vooruitgaat \u2014 of vastloopt.<\/span><\/p>\n

Subbarao\u2019s boodschap sluit aan bij het werk van Mokyr, Aghion en Howitt, die dit jaar de Nobelprijs voor economie ontvingen voor hun theorie over creative destruction<\/em>: groei ontstaat door voortdurende vernieuwing van technologie, idee\u00ebn en instituties. Hun conclusie is helder: landen die innovatie omarmen, bouwen toekomst. Landen die verandering wantrouwen, verliezen hun dynamiek.<\/span><\/p>\n

Maar z\u00f3nder betrouwbare instituties stort zelfs de meest innovatieve economie in. Groei vraagt dus om vrijheid \u00e9n structuur \u2014 om een overheid die beschermt, structureert maar niet verstikt. In het klassieke liberalisme heet dat vrijheid in gebondenheid<\/em>: een kleine, deskundige overheid die reguleert, maar de vrijheid van burgers en ondernemers respecteert en in stand houdt.<\/span><\/p>\n

Hoe bureaucratie innovatie verstikt<\/strong><\/span><\/h3>\n

Toch kiezen overheden \u2014 soms gedwongen door activistische oproepen \u2014 de afgelopen jaren te vaak voor zekerheid boven vernieuwing. Regels stapelen zich op, procedures verstarren, risico\u2019s worden gemeden.<\/span> Wat ooit bedoeld was om orde te scheppen, verandert langzaam in een rem op vooruitgang: een systeem dat steeds stroperiger wordt, omdat niemand het geheel nog kan overzien of zelfs begrijpen.<\/span><\/p>\n

Subbarao waarschuwt terecht: een grote economie is niet automatisch een welvarende. Groei zonder vernieuwing levert geen blijvende voorspoed op.<\/span> Zelfs organisaties verambtelijken in zichzelf: bestuurders worden risicomijdend, besluitvorming draait om afvinken en indekken, en medewerkers houden hun idee\u00ebn voor zich. Zo ontstaat een cultuur van voorzichtigheid waarin innovatie langzaam verstomt.<\/span><\/p>\n

Zijn waarschuwing was bedoeld voor India, maar laat zich moeiteloos vertalen naar de Europese Unie. Van een dynamische economische samenwerking in de EEG zijn we verworden tot een beschermende vakbond van nationale staten \u2014 landen die elkaar eerder verstarren dan stimuleren.<\/span>
En elkaar ook steeds vaker in de weg zitten. Denk aan de uitdrukking: klein is fijn, want groot bloedt (uiteindelijk) dood<\/em>. We zien dit ook bij de uitdijende EU gebeuren: een in zichzelf gekeerde ambtelijke organisatie die steeds minder steun van haar lidstaten en burgers geniet.<\/span><\/p>\n

De overheid als motor van vernieuwing<\/strong><\/span><\/h3>\n

Toch kan de overheid w\u00e9l de aanjager zijn van vooruitgang.<\/span> In de Gouden Eeuw waren het ondernemende regenten, reders en ingenieurs die samen een infrastructuur van handel, scheepvaart en kennis opbouwden.<\/span> Na de Tweede Wereldoorlog herhaalden we dat succes: in de Benelux versterkten overheid, industrie en wetenschap elkaar in wederopbouw en technologische vernieuwing.<\/span><\/p>\n

Alle grote naoorlogse projecten \u2014 van de aanpak van de woningnood tot de Deltawerken, van de opbouw als krachtige NAVO-partner tot onze leidende rol in digitalisering en internet \u2014 ontstonden in een tijd waarin de overheid nog een actief industriebeleid voerde en Europa zich primair richtte op economische samenwerking.<\/span><\/p>\n

Tegenwoordig lijkt dat initiatief te zijn verschoven naar Brussel, waar uniforme regelgeving nationale dynamiek steeds vaker aan banden legt.<\/span> Hoe goed bedoeld ook: geen land in Europa is hetzelfde, en elk zal soms andere keuzes moeten maken dan zijn buren.<\/span> West-, Oost-, Noord- en Zuid-Europa zijn te verschillend om als \u00e9\u00e9n gemiddeld geheel bestuurd te worden.<\/span> Het is als een aquarium vol kleurrijke vissen waar men een grijze vissoep van maakt: de diversiteit verdwijnt \u2014 en met haar de vitaliteit. En juristen bewaken de status quo.<\/span><\/p>\n

Kijk daarentegen naar Estland: met een digitale overheid en programma\u2019s als e-Residency<\/em> trekt het wereldwijd ondernemers aan.<\/span> Of naar Malta, dat DAO\u2019s (decentrale autonome organisaties) toestaat zich in te schrijven bij de Kamer van Koophandel.<\/span> De les is helder: een behulpzame overheid investeert in kennis, geeft ruimte aan doeners en begrijpt dat welvaart voortkomt uit durf \u2014 niet uit dossiermappen.<\/span><\/p>\n

De paradox van stilstand<\/strong><\/span><\/h3>\n

Diezelfde bureaucratische neiging die landen kan verstikken, geldt ook binnen bedrijven en kennisorganisaties.<\/span>Managers en bestuurders verschuilen zich achter procedures, innovatie wordt ingehaald door compliance en creatieve risico\u2019s worden ontmoedigd.<\/span> Het gevolg? Een paradox: hoe hoger het kennisniveau, hoe lager de durf.<\/span><\/p>\n

Kunnen we onszelf weer in beweging zetten, of is het wachten op een \u2018ramp\u2019 van buitenaf \u2014 een beurskrach, een serieuze oorlog \u2014 om de impasse te doorbreken. <\/span>We zijn beland in een toestand van paralysis by analysis<\/em>: zoveel discussie, dat we niet meer in staat zijn werkelijke beslissingen te nemen.<\/span><\/p>\n

Daarnaast heeft de overheid zichzelf opgesplitst in beleid en uitvoering. Daarmee is de verbinding tussen denken en doen verbroken.<\/span> Beleidsmakers verliezen zicht op de realiteit in het veld, terwijl uitvoeringsorganisaties geen stem meer hebben in beleidsontwikkeling.<\/span> Hersenen en handen functioneren los van elkaar.<\/span><\/p>\n

Alsof dat niet genoeg is, besteedde de overheid vervolgens zowel beleidsproductie als uitvoering uit aan marktpartijen.<\/span> Zo ontstond een stelsel van losgekoppelde organisaties die beleid uitvoeren zonder dat iemand nog eigenaarschap voelt.<\/span> De uitvoering werd het bos in gestuurd met vaak onuitvoerbaar beleid, terwijl de overheid zelf niet meer wist wat er in de praktijk gebeurde.<\/span><\/p>\n

De paradox van groei: minder wetten, meer toekomst<\/strong><\/span><\/h3>\n

De vraag is dus niet alleen h\u00f3e we wetten maken, maar of we ze ook durven af te breken.<\/span> Hoe kunnen we wetten maken die eenvoud brengen in plaats van complexiteit? Kort gezegd: \u201cNegatieve wetten \u2014 voor een positieve overheid\u201d.<\/span><\/p>\n

Subbarao\u2019s waarschuwing klinkt luid: sterke instituties moeten innovatie aanjagen, niet afremmen.<\/span> De vraag is nu: durft Europa weer een ondernemende overheid te worden \u2014 of blijft het hangen in de overmaat van regels?<\/strong><\/span><\/p>\n

Photo by Markus Winkler<\/a><\/span><\/p>\n

—————— \u00a0Translated by ChatGPT \u00a0 ——————<\/span><\/p>\n

Negative Legislation to Revitalize Our Stagnant Government<\/strong><\/span><\/h3>\n
Software pioneer Douglas McIlroy once said: \u201cThe real hero of programming is the one who writes negative code\u201d<\/em> \u2014 where negative code is understood as a reduction in lines of code. Delivering the same functionality with ever less code keeps systems agile and sustainable.<\/h5>\n
That same principle should be embraced by governments: negative legislation<\/strong> \u2014 new laws that eliminate more (previous) legal rules than they themselves introduce.<\/h5>\n

Growth requires both freedom and structure.<\/h3>\n

\u201cProsperity does not come from wealth or size, but from knowledge, innovation, and strong institutions,\u201d wrote Duvvuri Subbarao, former governor of the Reserve Bank of India, last week. And yet, there lies a tension: innovation demands freedom and courage, while bureaucracy seeks order and control.<\/span>
That tension determines whether a nation moves forward \u2014 or gets stuck.<\/span><\/p>\n

Subbarao\u2019s message echoes the work of Mokyr, Aghion, and Howitt, who received this year\u2019s Nobel Prize in Economics for their theory of creative destruction<\/em>: growth emerges through the continuous renewal of technology, ideas, and institutions. Their conclusion is clear: nations that embrace innovation build the future. Those that fear change lose their vitality.<\/span><\/p>\n

But without reliable institutions, even the most innovative economy will collapse. Growth therefore requires both freedom and structure \u2014 a government that protects and enables, but does not suffocate.<\/span>
In classical liberalism, this is called freedom within boundaries<\/em>: a small, competent government that regulates but also respects and preserves the freedom of its citizens and entrepreneurs.<\/span><\/p>\n

How Bureaucracy Stifles Innovation<\/strong><\/span><\/h3>\n

In recent years, governments \u2014 often pushed by activist pressures \u2014 have too often chosen certainty over renewal. Rules accumulate, procedures harden, and risks are avoided. What was once meant to create order has slowly become a brake on progress \u2014 a system so cumbersome that no one can fully oversee or even understand it.<\/span><\/p>\n

Subbarao rightly warns: a large economy is not automatically a prosperous one. Growth without renewal brings no lasting welfare. Even organizations bureaucratize from within: leaders become risk-averse, decision-making turns into box-ticking and blame-avoiding, and employees stop sharing ideas. A culture of caution emerges \u2014 one that quietly suffocates innovation.<\/span><\/p>\n

Though aimed at India, his warning easily applies to the European Union.<\/span>
What began as a dynamic economic cooperation within the EEC has evolved into a protective union of nation-states \u2014 countries that increasingly paralyze rather than inspire each other.<\/span>
\nAs the saying goes: small is beautiful, because big eventually bleeds out<\/em>.<\/span>
The ever-expanding EU risks the same fate: a self-absorbed bureaucratic system losing the support of its members and citizens.<\/span><\/p>\n

Government as a Driver of Innovation<\/strong><\/span><\/h3>\n

Yet government can indeed be a catalyst for progress. During the Dutch Golden Age, entrepreneurial regents, merchants, and engineers together built an infrastructure of trade, navigation, and knowledge. After the Second World War, that success was repeated: in the Benelux, government, industry, and science joined forces in reconstruction and technological innovation.<\/span><\/p>\n

All major post-war projects \u2014 from solving the housing shortage to the Delta Works, from rebuilding as a strong NATO partner to becoming a leader in digitization and the internet \u2014 emerged when the government still had an active industrial policy and Europe was primarily focused on economic cooperation.<\/span><\/p>\n

Today, that initiative seems to have shifted to Brussels, where uniform regulation increasingly restrains national dynamism. However well-intentioned, no European country is the same \u2014 and each must sometimes make different choices than its neighbors. Western, Eastern, Northern, and Southern Europe are far too diverse to be governed as one average entity. It\u2019s like turning an aquarium full of colorful fish into a gray fish soup: diversity disappears \u2014 and with it, vitality. And lawyers guard the status quo.<\/span><\/p>\n

Look instead at Estonia: with its digital government and programs like e-Residency<\/em>, it attracts entrepreneurs from around the world. Or Malta, which allows DAOs (Decentralized Autonomous Organizations) to register with its Chamber of Commerce. The lesson is clear: a supportive government invests in knowledge, empowers doers, and understands that prosperity comes from courage \u2014 not from case files.<\/span><\/p>\n

The Paradox of Paralysis<\/strong><\/span><\/h3>\n

The same bureaucratic instinct that can suffocate nations also affects companies and research institutions. Managers and executives hide behind procedures, innovation is overtaken by compliance, and creative risk-taking is discouraged. The result? A paradox: the higher the level of knowledge, the lower the level of courage.<\/span><\/p>\n

Can we set ourselves in motion again, or must we wait for an external shock \u2014 a market crash, a serious war \u2014 to break the paralysis? We have reached a state of paralysis by analysis<\/em>: so much debate that no real decisions are made.<\/span><\/p>\n

Meanwhile, government has split itself into policy and execution. The link between thinking and doing is broken. Policymakers lose sight of reality on the ground, while implementing bodies have no voice in policymaking. Brains and hands function separately.<\/span><\/p>\n

As if that were not enough, government then outsourced both policymaking and execution to market parties. The result: a fragmented system of detached organizations carrying out policies without ownership or feedback. Implementation is lost in the woods, while government itself no longer knows what actually happens in practice.<\/span><\/p>\n

A Call for strong, light-footed institutions\u00a0<\/strong><\/span><\/h3>\n

The question, then, is not only how<\/em> we make laws, but whether we dare to dismantle them as well. How can we craft legislation that brings simplicity instead of complexity?<\/span><\/p>\n

Subbarao\u2019s warning rings loud and clear: strong institutions should drive<\/strong> innovation, not stifle<\/strong> it. The question now is: will Europe dare to become an entrepreneurial government<\/em> once again \u2014 or will it remain stuck in the safety of regulation?<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In software engineering, there is a principle called writing negative rules: achieving the same functionality with fewer lines of code. It keeps systems agile and sustainable. Governments should adopt the same mindset: negative legislation \u2014 new laws that eliminate more rules than they introduce.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":86294,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[194,75,138],"tags":[122,795,706,796,773,782,783,784,785,786,787,788,789,790,791,792,86,793,109,794],"class_list":["post-86290","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-transformatie","category-innovation","category-strategie","tag-sustainability","tag-openinnovation","tag-eu","tag-paralysisbyanalysis","tag-leadership","tag-bureaucracy","tag-publicpolicy","tag-creativedestruction","tag-regulation","tag-freedomwithinboundaries","tag-digitalgovernment","tag-estonia","tag-malta","tag-negativelegislation","tag-futureofeurope","tag-reform","tag-governance","tag-entrepreneurialstate","tag-innovation","tag-policyinnovation"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/hanstimmerman.me\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/pexels-markus-winkler-1430818-19813733-scaled.jpg?fit=2560%2C1707&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86290","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=86290"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86337,"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86290\/revisions\/86337"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86294"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=86290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hanstimmerman.me\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=86290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}