English version: scroll down

Stel: iemand vraagt of hij op zijn eigen kosten bij u thuis een straalkachel mag neerzetten. Een apparaat dat continu 2000 watt aan warmte produceert. Gratis. Elk uur opnieuw. Dat scheelt u serieus op de energierekening. In de zomer zou u die warmte misschien liever afvoeren, maar de rest van het jaar is het pure winst.

Dat is in essentie wat datacenters doen: enorme hoeveelheden warmte produceren als onvermijdelijk bijproduct van rekenkracht. Als we die warmte slim zouden benutten, zou bijna iedereen mee willen doen. En toch gebeurt het nauwelijks. De warmte verdwijnt via koelsystemen de buitenlucht in en wordt daarmee een afvalproduct. Zonde, want zonder datacenters kan onze samenleving simpelweg niet meer functioneren. Elk bedrijf, elke organisatie en elk huishouden leunt op digitale diensten die daar worden geleverd.

De kernvraag is dus niet óf we datacenters nodig hebben, maar waarom we de restwarmte nog steeds als afval beschouwen in plaats van als bron voor hergebruik en energiebesparing.

Warmte is afval zolang je er niets mee doet

Elektronica werkt doordat elektronen door (half-)geleiders bewegen. Dat proces genereert warmte. Die warmte moet worden afgevoerd om te voorkomen dat componenten hun eigenschappen verliezen. Warmte is dus een volkomen normaal en onvermijdelijk product van werkende elektronica — al tachtig jaar lang, bij alles wat we gebruiken. Dat geldt net zo goed voor datacenters. Natuurwetten bepalen nu eenmaal dat elektronica altijd warmte produceert.

Die warmte wordt pas afval als we er geen nuttige toepassing voor hebben. En precies daar wringt het al decennia. We hebben datacenters ontworpen vanuit het perspectief van concentratie en efficiëntie, niet vanuit hergebruik en effectiviteit van de onvermijdelijke warmte die zij leveren.

De beperking van afvalwarmte

De uitdaging is dat restwarmte lastig te vervoeren is. Het gaat meestal om zogenoemde laagwaardige warmte, tussen de dertig en vijftig graden. Prima bruikbaar voor verwarming, maar alleen als je het vrijwel ter plekke inzet. Over grote afstanden transporteren is economisch nauwelijks haalbaar. Het lokaal verhogen van de temperatuur met warmtepompen is dat wél.

Juist nu, op het moment dat onze behoefte aan rekenkracht exponentieel groeit, laten we daarmee een enorme besparingskans liggen. Het idee om restwarmte te benutten is niet nieuw. Al in de vorige eeuw werd datacenterwarmte gebruikt voor zwembaden en kassen. Maar dat zijn nog steeds druppels op een gloeiende plaat. We hebben structureel betere oplossingen nodig.

Het datacenter naar de warmtebehoefte brengen

Denk nog eens terug aan dat ‘gratis’ straalkacheltje. Die warmte wordt niet als warmte aangevoerd, maar als elektriciteit — een energiedrager — en pas in huis omgezet in warmte. Wat als we dat principe doortrekken?

In plaats van warmte van datacenters naar huizen te brengen, brengen we stukjes datacenter naar de plekken waar warmte nodig is. Kleine, gedecentraliseerde datacenter-units die noodgedwongen warmte produceren — en die warmte direct nuttig inzetten. Samen vormen ze één groot, logisch datacenter, verspreid over woningen, gebouwen of wijken.

Zo benutten we laagwaardige warmte lokaal, besparen we energiecentrales of windparken, én verminderen we het groeiende probleem van energiecongestie: het steeds verder — en dus duurder — moeten transporteren van elektriciteit over overbelaste netten.

Van efficiëntie naar effectiviteit

Dit idee wint de laatste maanden duidelijk terrein, onder andere in LinkedIn-discussies: datacenters als instrument voor energiebesparing. Het vraagt om omdenken. Niet langer maximale concentratie van servers op één locatie, maar doelbewuste distributie van rekenkracht naar plekken waar de warmte waarde heeft. Datacenters dus direct meenemen in ruimtelijke ordening en energieplanning.

Dat hoeft niet te betekenen dat elk huishouden een serverrack krijgt. Het kan ook gaan om wijkoplossingen, gebouwen of lokale warmtenetten. Deze decentralisatie sluit bovendien naadloos aan bij de opkomst van gedistribueerde Web3-computing. En bij het idee dat in elk huis straks sowieso een klein datacenter zal staan voor allerhande smart‑home‑toepassingen — iets waar ik al in 2019 over schreef.

Technisch gezien bewegen systemen altijd tussen twee uitersten: volledig centraal en extreem decentraal. Voor verwarming hebben we dat laatste al decennia geleden gedaan met aardgas en cv‑ketels. Gas is als brandstof eenvoudig te transporteren en wordt pas op de plek van consumptie omgezet in warmte, met een rendement van bijna 100%. Energetisch is dat bijzonder efficiënt.

Elektriciteit — geen brandstof maar een energiedrager — laat zich ook goed transporteren, zij het minder efficiënt dan gas. Over korte afstanden werkt het uitstekend. Combineer dat met lokale opwek via zonnepanelen én lokale datacenters, en de cirkel wordt nog interessanter.

Van Ozzo naar nieuwe innovaties

In 2010 was ik betrokken bij het Ozzo‑project, dat probeerde energiezelfvoorzienende datacenters te bouwen. Technisch visionair, maar destijds nog niet economisch haalbaar. Bovendien was het probleem simpelweg (nog) niet urgent genoeg in ons goed georganiseerde land. Maar dat is lang niet overal zo. Veel afgelegen gebieden op aarde beschikken noch over betrouwbare energie, noch over rekenkracht. Die combinatie lokaal en slim kunnen leveren, blijkt een ei van Columbus.

Afgelopen jaar waren we met DigiCorp Labs genomineerd voor de Nationale Innovatieprijs 2025. We wonnen niet; die eer ging naar Ecoplant, met hun innovatieve zonne‑energiesysteem waarbij panelen als een parasol actief de zon volgen. Tijdens gesprekken rondom en na die nominatie werd duidelijk dat vooral landen met veel zon en een beperkt elektriciteitsnet enorme belangstelling hebben voor lokale energie‑opwekking. Toen we bedachten daar een klein, autonoom datacenter aan toe te voegen — een oplossing die wij leveren — ontstond een nieuw concept: een portable private cloud.

Een zelfvoorzienend micro‑datacenter dat je kunt plaatsen waar de zon schijnt en waar behoefte is aan zowel energie als rekenkracht. Via 4G, 5G of satellietcommunicatie gekoppeld aan de directe omgeving én aan de rest van de wereld. Terwijl ik deze blog schrijf, is onze partner Ecoplant in Kenia en Ethiopië, en binnenkort in de Filipijnen, dit concept aan het vermarkten. De belangstelling is groot. Niet primair vanwege de warmte, al kan die in woningen zelfs tijdens koele tropische nachten nog nuttig worden ingezet. Maar vooral omdat de combinatie van lokale energie, rekenkracht en connectiviteit ineens heel veel problemen oplosbaar maakt.

De techniek is er. Nu vraagt het om creativiteit, ondernemerschap en de bereidheid om anders te ontwerpen. Niet groter, maar slimmer. Niet centraler, maar effectiever. Soms moeten we bewust omdenken — out of the box — en uitdagingen vanuit een totaal andere hoek benaderen.

Photo by Achudh Krishna on Unsplash

——————————-   Translated by ChatGPT   ————————-

Data centers as a free source of heat

Imagine this: someone asks whether they may install a radiant heater in your home, entirely at their own expense. A device that continuously produces 2,000 watts of heat. For free. Hour after hour. That would noticeably reduce your energy bill. In summer you might want to get rid of that heat, but for the rest of the year it would be pure gain.

That is essentially what data centers do: they produce enormous amounts of heat as an unavoidable by-product of computing power. If we were to use that heat intelligently, almost everyone would want to participate. And yet it rarely happens. The heat is removed through cooling systems and released into the outside air, turning it into waste. A missed opportunity, because without data centers our society simply cannot function. Every company, every organization and every household depends on digital services delivered by them.

The key question therefore is not whether we need data centers, but why we still treat residual heat as waste instead of as a source for reuse and energy savings.

Heat is only waste if you do nothing with it

Electronics work because electrons move through semiconductors. That process generates heat. This heat must be removed to prevent components from overheating and losing their properties. Heat is therefore a completely normal and unavoidable product of working electronics — for more than eighty years now, in everything we use. The same applies to data centers. The laws of physics dictate that electronics will always produce heat.

That heat only becomes waste if we fail to put it to any useful purpose. And that is precisely where things have gone wrong for decades. We have designed data centers from the perspective of concentration and efficiency, not from the perspective of reuse and effectiveness of the inevitable heat they generate.

The limitation of waste heat

The challenge is that residual heat is difficult to transport. It is usually so-called low-grade heat, typically between thirty and fifty degrees Celsius. Perfectly suitable for space heating, but only if used almost on the spot. Transporting it over long distances is hardly economical. Raising the temperature locally using heat pumps, however, is.

And precisely at a time when our demand for computing power is growing exponentially, we are leaving a massive energy-saving opportunity untapped. The idea of reusing waste heat is not new. As early as the last century, data center heat was already being used to heat swimming pools and greenhouses. But these remain drops in the ocean. Structural, scalable solutions are needed.

Bringing the data center to the heat demand

Think again of that ‘free’ radiant heater. The heat is not delivered as heat, but as electricity — an energy carrier — and only converted into heat inside the home. What if we extend that principle?

Instead of transporting heat from data centers to homes, we move small pieces of data center to where the heat is needed. Small, decentralized data center units that inevitably produce heat — and use that heat directly. Together they form one large, logical data center, distributed across homes, buildings or neighborhoods.

This way we use low-grade heat locally, save power plants or wind farms, and reduce the growing problem of energy congestion: the ever-increasing — and increasingly expensive — transport of electricity across overloaded grids.

From efficiency to effectiveness

This idea has gained clear momentum in recent months, including in LinkedIn discussions: data centers as instruments for energy savings. It requires a fundamental shift in thinking. No longer the maximum concentration of servers in a single location, but the deliberate distribution of computing power to places where heat has value. In other words: data centers should be integrated directly into spatial planning and energy policy.

That does not mean every household needs a server rack. It can also involve neighborhood solutions, buildings or local heating networks. This decentralization also aligns naturally with the rise of distributed Web3 computing. And with the idea that every home will eventually host a small data center anyway, supporting all kinds of smart-home applications — something I already wrote about back in 2019.

From an engineering perspective, systems always move between two extremes: fully centralized and extremely decentralized. For heating, we adopted the latter decades ago with natural gas and individual boilers. Gas is easy to transport and is only converted into heat at the point of consumption, with efficiencies close to 100 percent. From an energy perspective, that is remarkably effective.

Electricity — not a fuel but an energy carrier — can also be transported relatively easily, albeit less efficiently than gas. Over short distances this works very well. Combine that with local generation via solar panels and local data centers, and the picture becomes even more compelling.

From Ozzo to new innovations

In 2010 I was involved in the Ozzo project, which aimed to build energy self-sufficient data centers. Technically visionary, but at the time not yet economically viable. Moreover, in a well-organized country like ours the problem simply was not urgent enough. That is very different elsewhere. Many remote regions around the world lack both reliable energy and access to computing power. Being able to deliver that combination locally and intelligently turns out to be a real game changer.

Last year, DigiCorp Labs was nominated for the Dutch National Innovation Award 2025. We did not win; that honor went to Ecoplant, with their innovative solar energy system in which panels actively follow the sun like a parasol. During and after those nomination events it became clear that especially countries with abundant sunlight and limited electricity grids show great interest in local energy generation. When we decided to add a small, autonomous data center to that concept — a solution we provide — a new idea emerged: the portable private cloud.

A self-sufficient micro data center that can be deployed wherever the sun shines and where there is demand for both energy and computing power. Connected via 4G, 5G or satellite communication to the local environment and to the rest of the world. As I write this, our partner Ecoplant is presenting this concept in Kenya and Ethiopia, and soon in the Philippines. Interest is strong. Not primarily because of the heat — although even that can be useful in homes during cool tropical nights — but because the combination of local energy, computing power and connectivity suddenly makes many problems solvable.

The technology is there. What is needed now is creativity, entrepreneurship and the willingness to design differently. Not bigger, but smarter. Not more centralized, but more effective. Sometimes we must consciously rethink — out of the box — and approach challenges from an entirely different angle.