English version: scroll down

Onze energierekening is geen rekening meer, maar een belastingaanslag.

Wat wij betalen voor elektriciteit, gas en brandstof heeft nog maar zijdelings te maken met de kosten van energie. Het is een politiek geconstrueerde heffing geworden, verpakt als nutsvoorziening. Energie – de basis van elke economie, elke samenleving en elke vorm van welvaart – is gedegradeerd tot belastinginstrument. Niet omdat energie schaars is, maar omdat zij politiek bruikbaar werd verklaard. Het gevolg is voorspelbaar: energie-armoede, afnemende welvaart en een samenleving die zichzelf structureel verzwakt.

Waarom elektrificatie logisch was en is

Als elektrotechnisch ingenieur heb ik mijn hele loopbaan gewerkt met energie en informatie. Van chips tot schakeltechniek, van communicatie tot vermogenselektronica: steeds ging het om hetzelfde principe – het beheersen en inzetten van elektronen om techniek mogelijk te maken. Elektrificatie was voor mij daarom nooit een ideologisch doel, maar een technisch logisch gevolg.

Wanneer we af willen van energieopwekking via kolen, olie, gas of kernsplijting, verdwijnen explosie, warmte en stoom als tussenstap. Alternatieve opwekking gebeurt direct elektrisch. Waterkrachtturbines en windmolens zijn niets anders dan grote dynamo’s. Zonnepanelen zetten fotonen rechtstreeks om in elektronenstromen. Wie alternatieve energie wil, ontkomt niet aan elektriciteit.

Juist nu zijn de basisuitvindingen voor verdere elektrificatie commercieel beschikbaar gekomen: de lithium-ionbatterij, de zeldzame-aardemotor en moderne vermogenselektronica. Wat ontbreekt is de (slimme) infrastructuur om die elektrificatie te dragen. Dáár had de politiek op moeten sturen, met een realistische tijdlijn. Elke transformatie vereist immers een technisch platform en de ontwikkeling daarvan kost nu eenmaal decennia.

“Duurzame energie” bestaat niet

Energie is nooit duurzaam. Ook zonne-energie niet. Energie die eenmaal geleverd is, is gebruikt en vervallen tot laagwaardige energie, meestal warmte. Dat is geen mening, maar natuurkunde. Dat de zon voorlopig blijft schijnen, maakt haar niet duurzaam, maar langdurig beschikbaar – waarschijnlijk langer dan de mensheid op aarde zal bestaan.

We kunnen energie schoner maken. Efficiënter. Minder vervuilend. We kunnen uitstoot beperken en transport reduceren. Maar energie duurzaam maken, is een natuurkundige onmogelijkheid. Wie dat onderscheid niet begrijpt, verwart morele wenselijkheid met fysische realiteit.

Van energietransitie naar politiek stuurmiddel

Omdat elektrificatie de enige route was naar alternatieve opwekking, werd de energietransitie politiek aantrekkelijk als hefboom. Niet als technisch traject, maar als stuurmiddel. Subsidies, investeringen en belastingen werden ingezet om gedrag af te dwingen en markten te vervormen.

Politiek werkt niet met natuurwetten, maar met prikkels. En waar prikkels worden gemanipuleerd, ontstaan oneigenlijke verdienmodellen. Subsidies nodigen uit tot rent-seeking. Belastingen tot ontwijking. Investeringen tot afhankelijkheid. De energietransitie werd daarmee geen technisch project, maar een economisch en fiscaal machtsmiddel.

Belastingen vervormen gedrag

Belastingheffing leidt altijd tot creativiteit. Soms constructief, soms destructief. Een klassiek voorbeeld is de Sonttol die Denemarken in de zestiende eeuw hief op het dekoppervlak van schepen. Nederlandse scheepsbouwers ontwierpen daarop schepen met een klein dek en een groot ruim onder water. Het gevolg: efficiëntere, stabielere schepen die later de wereldzeeën domineerden.

Belastingen sturen gedrag, maar niet altijd in de richting die beleidsmakers bedoelen.

Economisch is het eenvoudig: wordt een product te zwaar belast, dan neemt het gebruik af en daalt uiteindelijk zelfs de belastingopbrengst. Nog problematischer wordt het wanneer belastingen worden geheven op eerste levensbehoeften. Energie en voedsel zijn geen luxeproducten; zij vormen de basis van elke economie. Wanneer een overheid structureel meer vraagt dan de economie kan dragen, neemt de welvaart af en ontstaat armoede. Niet omdat middelen ontbreken, maar omdat toegang wordt belemmerd.

Energie-armoede is geen schaarsteprobleem

Wat vandaag energie-armoede wordt genoemd, is geen gevolg van een tekort aan energie. Het is het gevolg van prijsopdrijving door belastingen. Burgers en ondernemers kunnen de minimaal benodigde energie simpelweg niet meer betalen. Niet omdat die energie er niet is, maar omdat zij hen wordt ontzegd.

Dat mechanisme geldt ook voor voedsel. Maak basisvoorzieningen te duur en de welvaart daalt. Daarmee verdwijnt ook het draagvlak en de financiële ruimte om diezelfde belastingen nog op te brengen.

Meer dan de helft van de rekening is belasting

Wie vandaag zijn elektriciteitsrekening of brandstofprijs analyseert, ziet dat meer dan de helft bestaat uit belastingen en heffingen, waarover ook nog eens het hoogste btw-tarief wordt geheven. Elektriciteit opwekken en distribueren is relatief goedkoop. Energie is niet duur – zij is duur gemaakt.

Zonder energie staat alles stil. Stroomstoringen en verstoringen in brandstofdistributie hebben keer op keer laten zien hoe fragiel onze maatschappij is zonder stabiele energievoorziening. Onze economie functioneert bij de gratie van betrouwbare, betaalbare energie. Dat was tot het begin van deze eeuw vanzelfsprekend.

Energie als politiek instrument

Energie is verworden tot instrument van hogere politieke doelstellingen. Doelstellingen waarvoor aanvankelijk begrip bestond, maar waarvan nu zichtbaar wordt dat zij de maatschappij structureel verzwakken. Terwijl grote delen van de wereld zich weinig aantrekken van deze politieke strijd, maken wij onszelf afhankelijker, duurder en kwetsbaarder.

Het idee dat energie ‘duurzaam’ kan worden gemaakt, botst frontaal met de natuurwetten. Dat inzicht vergt technische basiskennis. Het ontbreken daarvan heeft geleid tot beleidskeuzes waarvan de consequenties nu pas zichtbaar worden.

De natuur corrigeert altijd

De natuur laat zich niet onderhandelen. Entropie neemt toe door arbeid, techniek en energiegebruik. Het kost altijd extra arbeid en energie om een hoger complexiteitsniveau in stand te houden. Zodra dat niet meer lukt, corrigeert het systeem zichzelf.

Een schip dat structureel uit koers ligt, loopt uiteindelijk vast of vergaat in de golven. Dat geldt voor technische systemen, economische modellen en politieke constructies. Natuurwetten zijn onverbiddelijk. Zelfs de politiek kan ze niet wijzigen – hoe sterk de overtuiging ook is.

Photo by Nataliya Vaitkevich

——————  Translated by ChatGPT ———————

Our Energy Bill Has Become a Tax Assessment

What we pay for electricity, gas, and fuel is only marginally related to the actual cost of energy. It has become a politically constructed levy, disguised as a public utility. Energy—the foundation of every economy, every society, and every form of prosperity—has been degraded into a fiscal instrument. Not because energy is scarce, but because it has been declared politically useful. The outcome is predictable: energy poverty, declining prosperity, and a society that is structurally weakening itself.

Why electrification was—and is—logical

As an electrical engineer, my entire career has revolved around energy and information. From chips to switching technology, from communication systems to power electronics, the same principle has always applied: controlling and deploying electrons to make technology possible. Electrification was therefore never an ideological objective for me, but a technical consequence.

If we move away from energy generation based on coal, oil, gas, or nuclear fission, explosion, heat, and steam disappear as intermediate steps. Alternative energy generation is inherently electrical. Wind turbines are nothing more than large dynamos. Solar panels convert photons directly into streams of electrons. Anyone who wants alternative energy cannot avoid electricity.

Today, the foundational inventions for further electrification have become commercially available: the lithium-ion battery, the rare-earth electric motor, and modern power electronics. What is missing is the (smart) infrastructure required to support that electrification. That is where political focus should have been directed, supported by a realistic timeline. Every transformation requires a technical platform, and developing such a platform inevitably takes decades.

“Sustainable energy” does not exist

Energy is never sustainable. Not even solar energy. Once energy has been delivered, it is used and degraded into low-grade energy, usually heat. This is not an opinion, but physics. The fact that the sun will continue to shine for the foreseeable future does not make it sustainable, only long available—probably longer than humanity itself will exist.

We can make energy cleaner. More efficient. Less polluting. We can reduce emissions and limit transport. But making energy sustainable is a physical impossibility. Those who fail to understand this distinction confuse moral desirability with physical reality.

From energy transition to political steering tool

Because electrification was the only viable route to alternative energy generation, the energy transition became politically attractive as a lever—not as a technical trajectory, but as a steering mechanism. Subsidies, investments, and taxes were deployed to force behavior and distort markets.

Politics does not operate according to the laws of nature, but through incentives. And where incentives are manipulated, distortive revenue models inevitably emerge. Subsidies invite rent-seeking. Taxes encourage avoidance. Investments create dependency. The energy transition thus ceased to be a technical project and became an economic and fiscal instrument of power.

Taxes distort behavior

Taxation always generates creativity—sometimes constructive, sometimes destructive. A classic example is the Sound Toll levied by Denmark in the sixteenth century on the deck surface of ships. Dutch shipbuilders responded by designing vessels with small decks and large cargo holds below the waterline. The result was more efficient, more stable ships that would later dominate the world’s oceans.

Taxes steer behavior, but not always in the direction policymakers intend.

From an economic perspective, the principle is simple: tax a product too heavily and its use declines, eventually even reducing total tax revenue. The problem becomes more severe when taxation targets basic necessities. Energy and food are not luxury goods; they form the foundation of every economy. When a government structurally demands more than an economy can bear, prosperity declines and poverty emerges—not because resources are lacking, but because access is restricted.

Energy poverty is not a scarcity problem

What is today referred to as energy poverty is not the result of a lack of energy. It is the result of price inflation driven by taxation. Citizens and businesses can no longer afford the minimum amount of energy required for normal participation in society—not because the energy does not exist, but because access to it is denied.

The same mechanism applies to food. Make essential provisions too expensive, and prosperity declines. With it disappears the societal capacity—and willingness—to sustain the very tax burden that caused the problem.

More than half of the bill is tax

Anyone who analyzes their electricity bill or fuel price today will see that more than half consists of taxes and levies, on top of which the highest VAT rate is applied. Generating and distributing electricity is relatively inexpensive. Energy is not expensive—it has been made expensive.

Without energy, everything stops. Power outages and disruptions in fuel distribution have repeatedly demonstrated how fragile our society is without a stable energy supply. Our economy functions by the grace of reliable, affordable energy. Until the beginning of this century, that was taken for granted.

Energy as a political instrument

Energy has become an instrument of higher political objectives—objectives that were initially understandable, but are now clearly weakening society. While large parts of the world pay little attention to this political struggle, we are making ourselves more dependent, more expensive, and more vulnerable.

The idea that energy can be made “sustainable” collides head-on with the laws of nature. Understanding this requires technical literacy. Its absence has led to policy choices whose consequences are only now becoming visible.

Nature always corrects

Nature does not negotiate. Entropy increases through labor, technology, and energy use. Maintaining higher levels of complexity always requires additional energy and effort. When that becomes impossible, the system corrects itself.

A ship that remains structurally off course will eventually run aground or break apart in the waves. The same applies to technical systems, economic models, and political constructs. Natural laws are unforgiving. Not even politics can change them—no matter how strong the conviction.